Kornej Čukovskij

Douhturi Ajkibiè

Karel'skoj Gosudarstvennoj Izdatel'stva Petrozavodska 1937


Kornej Čukovskij

Douhturi Ajkibiè

G''ju Loftingin mugah


Koodavus:
а=a  б=b  в=v  г=g  д=d  е=e  ё=jo  ж=ž  з=z  и=i  й=j  к=k  л=l  
м=m  н=n  о=o  п=p  р=r  с=s  т=t  у=u   ф=f  х=h  ц=ts ч=č  ш=š  
щ=šč ъ='' ы=ì  ь='  э=è  ю=ju я=ja ä=ä   ö=ö  ÿ=y 

Rasskaza ènzimäne:

Matkajlu Obez'janojn Muah



Douhturi i hänen zvièrit

Èli oli douhturi. Hän oli hyvä. Kučuttih händä Aikibiè. Douhturilla oli vihane sizar, kudamua kučuttih Varvoiksi. Ènämmällä kaikkia muailmassa douhturi suvaičči zvièrilöja. Hänen kamodassa èlettih janöt, škuapassa hänellä èli orava, divanalla èli nièglakas joža. Sundugassa èlettih valgièt hiiret. Pertissä seizoj vanha hebo i sen rinnalla – lehmä. Kaikista omista zvièrilöistä douhturi Ajkibiè ènämmällä armasti sotkan Kikan, kojran Avvan, piènen počin pojgazen Hrju-Hrju, popugaijan Karudon i tuukkajan Bumban. Ylen äjjallä siändyj douhturin piällä hänen vihane sizär Varvoj, siksi gu hän pidäy pertissä näjn äjjan zvièrilöja.

Terämbi aja ne pojs! – ringuj hän.

– Hyö vajn pertilöja lijastetah. Èn tahto èliä pahojn hijrièn i poččilojn keskessä.

– Èj, Varvoj, ne èj olla pahat, – vastaj douhturi, – i minä olen ruadi, sillä gu ne èletäh minun luona. Rahvas, kudamat käydih douhturin Ajkibièn luona lièččimäh iččiè varattih hänen zvièrilöja. Tuli hänen luo yksi akka i istuuduj divanalla. Divanalla magazi nièglakas joža. Akka èj nähnyt jožua, istuuduj piällä i rubej ringumah a-voj-voj! – iče hyppäj lageh suate, muga kibièsti händä pystettih jožan terävät nièglat. – Tämän pahan douhturin luo ni konza èn rubiè lièččimäh iččiè! – ringuj hän. – Lièččikkäh hän omia pahan luaduziè zvièrilöja!

– Zvièrit èj olla pahan luaduzet, – vastaj hänellä douhturi. – Esli rahvas èj tahtota lièččiè iččiè minun luona, èj ni pija. Minä rubièn lièččimäh omia zvièrilöja. Anna tullah minun luo èjvojnazet žiraffat, èjvojnazet kondièt, slonat èjvojnazet, kajkkia minä rubièn lièččimäh suurella himolla. Ruvettih zvièrit käymäh lièččimäh iččiè douhturi Ajkibièn luoksi. Douhturi opastuj pagizemah zvièrilöjn kièlellä.

Èrähällä kerralla tuli hänen luoksi hebo i sanoj:
– Lama-vonaj-fifi-kuku!

Douhturi kièrassa èllendi, čto se on hevon kièlellä: "Minulla on kibièt silmät. Ole sen mojne hyvä, anna minulla očkat!" Douhturi hänellä sanoj:
– Kapuki! Kanuki!

Se hevon kièlellä tulou: "Ole hyvä, istuudu!"

Hebo istuuduj, douhturi pani sen silmillä očkat, i silmistä lähti kibu. Hebo rubej ylen hyvin nägemäh.

– Čaka! – sanoj hebo, vijputti hännällä i juoksi pihalla.

"Čaka" se hevon kièlellä tulou: "passibo".

Terväh kajkki zvièrit, kudamilla oldih pahat silmät, douhturilda Ajkibièldä suadih očkat. Hevot, lehmät, kazit i kojrat ruvettih pidämäh očkiè.

Vanhat voronat i ne èj lennelty pezistä ilmajn očkiè.

Päjvä-päjväldä ajna ènämbi tuli douhturin luo lièččimäh iččiè zvièrilöj i linduloja. Tuldih kozat i revot, lennettih kurret i yölöjt. Kajkkiè lièčči douhturi Ajkibiè, vajn dengua èj ni kenestä ottanut, sen täh, čto mittumat vojjah olla dengat koirilla, varoloilla i yölöjllä!

Terväh joga mečässä oldih pannut semmojzet ob"javlenièt:

    Zvièrilöjl, linnuil
on avattu bol'ničča.
Sijua on kaikilla,
lièččimäh iččiè.

Obez'jana Čiči

Èrähänä èhtänä, konza kajkki zvièrit muattih, douhturin luoksi ken liène koputtanut.
– Ken on? – kyzyj douhturi.
– Minä olen, – vastai hilljane iäni.
Douhturi avaj uksen i, komnattah tuli obez'jana, iče on lajha lijakas. Douhturi istutti sen divanalla i kyzyi:
– Mi on sinulla kibiè?
– Kagla! – sanoj hän i rubej itkemäh.
Sijd vasta douhturi nägi nuoran, kudama oli sen kaglassa.
– Minä pagenin vihakkahalda šarmanšikalda, – sanoj obez'jana. – Šarmanšik minua vedeli nuorassa ičen jalessä. Lizäksi löj i muokičči minua.

Douhturi otti nožničat, lejkkaj nuoran i vojdi obez'janan kaglan hyvällä muazilla. Kaglasta kièrassa lähti kibu.

Sen jalestä douhturi pezi obez'janan kartassa, andoj sillä syyvä i sanoj:
– Obez'jana. Èlä minun luona. Minä èn tahto, čtobì sinua obidittas.

Obez'jana oli ylen ruadi. Konza se stolan tagua söj suuria orehoja, komnattah juoksi hänen vihane izändä, – šarmanšik.
– Andakkua minulla obez'jana jarilleh! – ringuj hän douhturin Ajkibièn piällä pahalla iänellä.
– Èn anna! – sanoj douhturi. – Minä èn tahto andua sinulla muokattavaksi. Šarmanšik tuskevuj, otti douhturin Ajkibièn kurkusta i tahtoj händä iskiè. No douhturi sanoj:
– Mäne terämbi pojs! A esli sinä rubièt kirojlemah i toruamah, minä kučun oman kojran Avvan i hän kibièsti purou sinun. Avva juoksi pertih i vihazesti sanoj: "R-r-r-r". Kojran kièlellä se tuli: "Juokse, èj-ga minä sinun puren".
šarmanšik pöllästyj (hämmästyj) i juoksi pojs.

Obez'jana jaj douhturin luoksi. Zvièrit suvajttih obez'janua i annettih sillä nimi Čiči; zvièrilöjn kièlellä, "Čiči" tulou molodčina.

Krokodila

Sijnä linnassa missä eli douhturi, oli tsirk, tsirkassa èli Krokodila. Èrähällä kerdua Krokodilalla kivistettih hambahat i se lähti douhturi Ajkibièn luo. Douhturi andoj sillä lekarstvua i hambahat èj ruvettu kivistämäh.

– Aj, kujn on tejllä hyvä, – sanoj Krokodila, iče kaččoj kajkilla puolilla i lipsuttau kièlellä. – Mi on tejllä janölöj, linduloja i hijriä. Kajkki hyö ollah razvazet i magièt! Käskièkkiä minua ijaksi jiämäh teillä. Minä èn tahto männä jarilleh tsirkah. Sièlä minua obiditah i lyyväh.

– Jiä! – sanoi douhturi. – Jiä, no muista vain. Esli syöt hot' yhten čiučoin, ajan sinun pois.
– Olgah! – sanoi Krokodila. – Annan sinulla sanan, douhturi, èn rubiè syömäh ni janölöja, ni čiuččoloja, ni hiiriä.

Muga i rubei Krokodila èlämäh douhturin luona. Oli se hillane. Èi ni kedä koskenut, vain virui kravatin alla i aina muisteli, kujn èletäh sen pojgazet, kudamat èletäh lojttuo – lojttuo räkessä Afrikassa.

Douhturi rubej suvajččemah Krokodilua i puaksuh pagizi sen kera. Vajn vihane Varvoj èj vojnut sobia Krokodilan kera i ajna käski douhturilla ajua sen pojs. – Èn voj minä kaččua sih, – sanoj hän. Se on mojne pahan nägöne kujn suuri lötöj.
– Hän kajkki rikkou, midä se vajn koskettau. Èglen se söj minun vihannan jubkan, kudama viruj ikkunalla.
– Hyvin ruadoj, – sanoj douhturi. – Jubkua pidäy pejtellä škuappah, a èj lykkiè ikkunalla.
– Tämän pahan krokodilan täh rahvas èj ruohtita tulla mejllä, – jatkoj Varvoj.

Ènnen bìvalo, äjja kävi sinun luona vojmattomiè, i jogahine maksoj sinulla dengat, a nyt èj käy ni ken i mejllä èj ole dengua ostua ičellä lejbiä.
– Èj pija minulla dengua, – vastaj Ajkibiè. – Minulla ilmajn dengoja on hyvä. Minä rubièn lièččimäh zvièrilöja i hyö syötetäh minua.

Zvièrit ruadolojlla

Varvoi sanoi totta: douhturi jai dengoitta. Hän èi voinut ostua ičellä leibiä. Kolme päiviä hän istuj nällässä. Zvièrit, kudamat èlettih hänen koissa, nähtih, čto douhturilla èi ole ni midä syyvä i ruvettih händä syöttämäh. Tuukkaja Bumba, počin pojga Hrju-Hrju luaittih pihalla ogoroda: počin poiga turvalla azetti vagoloja, a Bumba istutti kartohkua. Lehmä joga päjviä huomneksella i illalla rubej syöttämäh douhturia omalla majjolla. Kana hänellä muni jajččiä. Douhturin savussa kazvettih ruskièt rozat. Čiči obez'jana joga päjviä rubej luadimah rozista bukettoja i kandeli nijdä bazaralla myödäväksi, myöy rozat, suau dengua i ostau douhturilla lejbiä. Kajkki ruvettih avuttamah obez'janalla. Kojra Avva pyhki latetta. Kazi Pezi sobiè.

Èj suannut olla nagramatta, konza kačot, kujn kojra pyhkiy latetta; omah händäh sidou vastan i rubièu vijputtamah puoleh tojzeh.

Douhturi kijtti zvièrilöja:
– Èj ni konza ollut tämän mojsta puhtautta minun koissa. Passibo tejllä, zvièrit, tejjan ruavosta.

Zvièrit yhtellä iänellä vastattih hänellä:
– Karabuki, marabuki. Bu!
Zvièrilöjn kièlellä se tulou: "Kujn že mejllä èj avuttua sinulla? Sinä ved' olet paras oma hyvä miès."

Koira Avva nuoli douhturin rožiè i sanoi:
– Abuzo, mabuzo, bah!
Koiran kièlellä se tulou: "Myö èmmä jatä sinua ni konza i rubièmma sinua vaste aine hyviksi tovarišoiksi."

Piäsköj

Èrähiči èhtäzella tuukkaja Bumba sanoj:
– Ken se krabizou (riibizou) uksen tagana?
Ozutah, budto se on hiiri. Kaikki ruvettih kuundelemah, no ni midä èi kuulunut.
– Uksen tagana èi ole ni kedä!
sanoi douhturi. – Se sinulla muga ozuttih.
– Èi, se èi ozutannut, – vastai tuukkaja. Mina kuulen, čto ken liènou krabizou. Se voj olla hijri, libo lindu. Vojtta minulla uskuo. Myö, tuukkajat, kuulemma paremmin, kujn rahvas.

Bumba sanoj totta. Obez'jana avaj uksen, kynnyksellä oli piäsköj. Piäsköj – talvella! Mi kumma. Piäsköjt èj vojja kestiä pakkaziè i vajn tulou talvi lennetäh ne lämmäh Afrikah!

Kujn sillä raukalla on vilu! Se istuu lumella i särizöy.
– Piäsköj! ringahti douhturi.
Tule pertih i lämbiè päččiè vaste!

Ènzin piäsköj varaj tulla. Se nägi, čto pertissä istuu Krokodila i duumajčči se syöy. No obez'jana Čiči sanoj piäsköllä, čto tämä Krokodila on ylen hyvä. Sillojn piäsköj lendi pertih, istuuvuj stuulalla, kačahti ymbäri i kyzyj:
– Čuruto, kirafa mak?
Zvièrilöjn kièlellä se tulou: "Olgua hyvät, sanokkua, tässä gö èläy paras douhturi Ajkibiè, kudama lièččiu zvièrilöja?"

– Tässä, – vastaj douhturi, – Ajkibiè, – se olen minä!
– Sinuh minulla on suuri hädä – sanoi piäsköi$. – Sinulla pidäy terämbi ajua Afrikah. Minä tämän tähte lennin Afrikasta, čto kuččua sinua sinne. – Sièlä Afrikassa èletäh obez'janat i ne obez'janat ollah voimattomat:
– Mi on heillä kibiè? – kyzyi douhturi.
– Heillä on kibièt vačat – sanoi piäsköj. – Ne virutah mualla i itkiètäh. On vain yksi ihmine, kudama voi niidä piästiä surmasta – se ihmine olet sinä. Ota keralla lekarstvat i läkkä terämbi ajamma Afrikah, kajkki obez'janat kuoltah.
– Ah, – sanoj douhturi, – minä ihastuksissa lähtizin Afrikah. Minä suvajčen obez'janoja, i minulla on ziäli, čto hyö ollah vojmattomat. Èj vajn ole minulla korabliè!

Ved', Afrikah ajaessa pidäy olla korabli. Armahat obez'janat! – sanoj Krokodila. – Esli douhturi èj lähte Afrikah, kaikilla nijllä pidäy kuolla. Vajn yksin hän voj lièččiè hejdä. I Krokodila itki mojzilla suurilla kyynelillä, čto lattièlla virdaj jogi.

Vdrug douhturi Ajkibiè ringuj:
– Yksikajn Afrikah minä ajan! Yksikajn minä lièčin vojmattomiè obez'janoja! Minä juohatin, – minun tuttavalla morjakalla Robinzonalla on ylen hyvä korabli. Hän otti šliäpän i i lähti morjakan Robinzonan luoksi.
– Terveh, morjakka Robinzon, – sanoj hän. – Ole hyvä, anna minulla sinun korabliè. Minä tahton ajua Afrikah, Obez'janojn Muah.
– Hyvä, – sanoj morjakka Robinzon.
– Minä annan sinulla oman korablin. Vajn kačo, tuo se jarilleh, sentäh, čto minulla tojsta korabliè èj ole.
– Ole huoletta, tuon, – sanoj douhturi. Minulla Afrikah vajn ajua.
– Ota, ota, – sanoj morjakka Robinzon. Vajn kačo, älä murenda sidä.
– Olgah, èn murenda, – sanoj douhturi, andoj passibon morjakka Robinzonalla i juoksi kodih.

– Zvièrit, kerävykkiä! – ringahti hän. –- Huomenna myö ajamma Afrikah, Obez'janojn Muah!

Zvièrit äjjallä ihastuttih, ruvettih hyppimäh komnattua, myöte, loškuttamah käziè. Popugaija Karudo loškutti kièlellä i lauloi:

    Ajan, ajan Afrikah,
Minun sija miloj!
Afrika, Afrika,
Rodnoi minun mua!

– Minä èn ota kaikkiè zvièrilöja Afrikah, – sanoi douhturi Aikibiè. Yölöit i janöt jiähäh tänne, minun kodih, vardeimah ogorodua i saduo. Yhtessä niilöin kera jiäy i vanha hebo. Vain otan ičen kera Krokodilan, obez'janan Čičin, i popugaijan Karudon, sen tähte, čto ne kazvettih Afrikassa: sièlä èletäh niiloin vanhemmat, vellet i sizaret. Paiči tädä, minä otan ičen kera Avvan, Kikan i poččizen Hrju-Hrju.

Afrikah

Zvièrit terväzeh azetettih omat vešit i työnnyttih matkah. Kodih jiädih vain janöt yölöjt i vanha hebo.

Zvièrit, konza tuldih meren rannalla, nähtih suuri korabli. Siinä seizoi morjakka Robinzon, kudama avutti kandua lekarstva-čemodanua. Konza kaikki noustih korablilla douhturi kovalla iänellä ringui:
– Vuottuat, vuottuat, olguat semmoizet hyvät!
– Midä rodih? – kyzyj Krokodila.
– Vuottuat! Vuottuat! – ringui douhturi. – Ved' minä èn tijja missä on Afrika! Pidäy lähtiè kyzymäh.

Krokodila nagroi.
– Älä lähte! Azetu! Piäsköj ozuttau sinulla kunne pidäy ajua. Se puaksuh oleskendelou Afrikassa. Piäsköjt joga talvi lennelläh Afrikah.
– Se on muga! – sanoj piäsköj. – Minä ihastuksissa ozutan matkan sinne!

Se lendi korablin ièssä i sillä ozutti kunne Pidäy ajua douhturilla Ajkibièllä.

Se lendi Afrikah, a douhturi Ajkibiè oh'jazi korabliè sen mugah. Kunne piäsköj, sinne i korabli. Pimièlöjnä yölöjnä piäsköj èj vojnut nähtä, kunne lendiä. Sillojn piäsköj viritteli fonarizen, sen jalgeh otti omah njokkah i lendi sen avulla i douhturi nägi yöllä kunne hänellä pidäy ajua.

Aettih hyö aettih, vdrug nähtäh: lendäy hejllä vastah kurgi.
– Sanokkua, olgua hyvät, tällä-gö korablilla on tièdone douhturi Ajkibiè!
– Tällä, – vastaj Krokodila. – Tièdone douhturi Ajkibiè on mejjan korablilla.

– Käskièt douhturilla ajua terämbi, – sanoj kurgi, – sentäh, čto obez'janojlla on pahembi i pahembi. Hyö vuotetah, èj vojja vuottavuo händä.
– Älgiä pidäkkiä huolda! – sanoj Krokodila. – Myö ajamma kajkilla parusojlla. Obez'janojlla èj tule hätkiè vuottua.

Kurgi sen kuuli, ihastuj i lähti lendämäh jarilleh sanomah obez'janojlla, čto douhturi Ajkibiè jo on lähellä.

Korabli kijrehellä juoksi lajnehiè myöte. Krokodila istuj paluballa i nägi kujn korablilla vastah ujjah kaunehet kalat-del'finat.

– Sanokkua, olgua hyvät, – kyzyttih del'finat, – èj-go tällä korablilla aja tièdone douhturi Ajkibiè?
– Tällä, – vastaj Krokodila. – Tièdone- douhturi Ajkibiè ajau tällä korablilla.
– Olgua hyvät, käskekkiä douhturilla ajua terämbi, sentäh, čto obez'janojlla on ajna pahembi i pahembi.
– Älgiä pidäkkiä huolda! – sanoj Krokodila. – Myö ajamma kajkilla pur'ehilla. Obez'janojlla èj hätkiè tule vuottua.

Huomneksella douhturi sanoj Krokodilalla:
– Mi se nägyy ièssä? Mittyne suuri mua. Minun mièlestä se on Afrika.
– Se on Afrika! – ringuj Krokodila. – Afrika! Afrika! Terväh myö rodiuvumma Afrikassa! Minä näen strausojda! Minä näen nosorogoja! Minä näen verbljudoja! Minä näen sloniè!

Tuhu

No nyt nouzi tuhu. Vihma! Tuuli! Tulen isku! Jury! Lajnehet rodiuvuttih mojzet, čto nijh kaččoessa varajtti. I vdrug: trah-tar-rarah! Kajahti kova räškämine, i korabli kaldavuj bokalleh.

– Mi bo se? Mi bo se? – kyzyj douhturi.
– Ko-rab-lin-hävi-tys! – ringuj popugajja. – Mejjan korabli vastavuj kallioh i murej. Myö uppuomma. Piäskiättä ken vojtta!
– Minä hän èn malta ujdua! – ringuj Čiči.
– Minä en malta ujdua! – ringuj Hrju-Hrju.

I kajkin itkièttih. Kajkkièn ozaksi, Krokodila istutti nijdä omalla levièllä sellällä i lähti ujdamah rannalla lajnehiè myöte.

Ura! kajkin piästih! Kajkki mäni hyvin i kajkki tuldih Afrikah. Vajn korabli hejen hävizi. Suuri aldo iski sih i murendi sen palaziksi.

Kujn hyö lähtiètäh kodih? Tojsta korabliè nijllä èj ole!

Rubej pimenemäh: Douhturi i kajkki häen zvièrit tahtottih muata i ylen äjjallä väzyttih. Vajn douhturi èj pidänyt mièlessä lebuo.

– Terämbi, terämbi ièlleh! Pidäy kijrehtiè Obez'janojn Muah! Obez'jana raukat èj vojja i hejllä on hätki vuottua, kuni minä tulen i spruavin hejjat!

Douhturi bièdassa

Bumba lendi douhturin luo i sanoj pöllästynnyöllä iänellä: Hilljah! Hilljah! Ken liène tulou! Minä kuulen ken liène astuu! Kajkki pidätyttih i ruvettih kuundelemah.

Mečästä ozuttavuj vihane starikka, pitkän harmuan parran kera, iče rivussa. Hän ringuj:
– Midä työ ruatta? Ket työ oletta? Miksi työ tänne tulitta?
– Minä olen douhturi Ajkibiè, – sanoj douhturi. Minä tulin Afrikah lièččimäh vojmattomiè obez'janoja.
– Ha-ha-ha! – nagroj starikka. Lièččimäh èjvojnaziè obez'janoja! A tijjattä gö työ, kunne puutujtta?
– Kunne? – kyzyj douhturi.
– Razbojnikan Barmalejan luo! Hän syöy rahvasta!
– Barmalejan luo!– ringahti douhturi. – Oj, mejjan päjviè, o myö, gorjazet! Barmalej – kajkista vihazembi ihmine muailmassa, i mejllä hänestä èj sua piästä!
– Da, sanoj ribu starikka i nagroj vièlä ènämmällä. –Tejllä èj sua piästä hänestä. – Hän syöy kajkkiè, ken puuttuu hänellä plenah.
– Myö juoksemma tästä! – ringahti Krokodila. – Myö vièlä vojmma piästä! No sillä ajjalla juostos tuli iče Barmalej, sabljalla vijputtau i ringuu:

– Èj työ, minun vernojt abunièkat! Ottakkua tämä mièletön douhturi hänen gluupolojn zvièrilöjn kera i istutakkua tyrmäh rešotkan tuaksi. Huomenna minä hänen žuarin i syön! Sijh juostih hänen abunièkat, otettih douhturi, otettih Krokodila, otettih kaikki zvièrit i vièdih heidä tyrmäh. Zvièrit heidä purtih, riivittih tahtotti piästä käzistä, no vragoja oli ènämbi i vägi oli hejjan puolella. Hyö vièdih goriè tyrmäh i uksi salvattih avajmella.

Avajn vièdih Barmalejalla, kudama pani avajmen pièluksen alla. Paha mièli tuli douhturilla: kujn hän èi voj lièččiè obez'janoja!

Počin pojgane öhki, kojra ulvoj.

– Raukat, myö raukat! – sanoj Čiči. – tästä tyrmästä mejllä ni konza èj sua piästä. Sejnät tässä ollah lujat, ukset raudazet. Ènämbi èmmä näe päjvästä, kukkaziè, èmmä ni puuloja. Gorjat, myö, gorjat!

Krokodila itki i luhta rodih lattièlla sen suurista kyynelistä.

Popugajja Karudo piästäy tojzie

Tuli yö. Rodih pimiè. Vdrug kenen liène iäni sano.
– Älgiä itkekkiä minun hyvät omat mièhet. Minä kaikkiè teidä piästän pimièstä tyrmästä.

Kaikki särähtettih.

– Ken se sanou? – kyzyj douhturi.
– Se minä sanon, popugajja!

Douhturi muhahti èi vesselästi:
– Èj, raukka, Karudo! Piästiä meidä èi sua. Myö olemma männyöt mièhet! Tyrmän ukset on luaittu lujasta rauvasta. Min-go sinä voit murendua nämä ukset? Älä sano tyh'iä. Huomenna huomneksella tulou Barmalei i tappau meidä kaikkiè i sinuo, i minuo.

Popugajja seizoi omalla sanalla:
– Yksikain minä piästän tejjat tyrmästä.

Konza douhturi i kaikki zvièrit ujnottih, popugajja tuli rešotkojn luoksi, tungeuvuj rauda ikkunan keskeh, piäzi pihalla i lähti lendämäh Barmalejan luo. Barmalej lujasti magaj kravatilla, a pièluksen alla hänellä oli pejtettynä suuri avajn – se avajn, kudamalla hän salbaj tyrmän raudazet ukset. Ylen hilljah läheni popugajja Barmalejan luoksi i vedi pièluksen alda avajmen. Vajn ollus havačunnut Barmalej hän olis tappannut rohkièn linnun. Razbojnièkka magaj ylen lujah. Popugajja hrapni avajmen i lähti lendämäh mi vajn oli vägiè tyrmäh. Vajn on jugiè tämä avajn! Popugajja čut' èj kirvotannut dorogalla. Yksikajn lendi tyrmäh – i ojgièh ikkunah, douhturin Ajkibièn luo. Sijd vajn ihastuj douhturi, konza nägi, čto popugajja toj hänellä tyrmän avajmen!
– Ura! Myö olemma piässyöt! – ringahti hän. Juoksemma terämbi kuni Barmalej èj havaču!

Douhturi koppaj avajmen, avaj uksen i juoksi pihalla. A hänellä jalgeh kajkki zvièrit.
– Passibo sinulla rohkiè Karudo! – sanoj douhturi. – Sinä piästit mejdä surmasta. Esli èj olis ollut sinuo, myö kajkki olizimma hävinnyöt. A yhtessä mejjan kera ollus hävitty i èjvojnazet obez'janat!

Obez'janojn sildua myöte

Konza tijjusti Barmalej, čto douhturi Ajkibiè pagej tyrmästä, hän vihazesti suuttuj, hänellä losnittih silmät, hän stučči jallojlla.
– Èj työ, minun uskotut sluugat! – ringuj hän. Juoskua douhturilla jal'geh. Suagua händä i tuogua tänne!

Sluugat lähtièttih juoksemah meččäh i ruvettih èččimäh douhturi Ajkibièdä. Tällä ajjalla douhturi Ajkibiè omièn zvièrilöjn kera astuj Obez'janojn Muah. Hän astuj ylen ravièh. Počči Hrju-Hrju, kudamalla oldih piènet hojkkazet jallat, èj vojnut kestiä hejjan jalgeh. Douhturi otti händä käzivarzilla i kandoj. Počči oli jugiè, i douhturi ylen äjjallä väzyj.
– Voj, kujn minulla on himo levätä! – sanoj hän. – Oj, kujn piäzizimmä terämbi Obez'janojn" Muah!

Čiči nouzi korgièlla puulla i lujasti ringahti:
– Minä näen Obez'janojn Muan! Obez'janojn Mua on lähillä. Terväh, terväh myö olemma Obez'janojn Muassa!

Douhturi nagroj ilosta i kijrehti ièlleh. Èjvojnazet obez'janat lojttona päjn nähtih douhturiè i vesselästi loškutettih kämmeniè.
– Ura! Mejjan luo tuli douhturi Ajkibiè! douhturi Ajkibiè lièččiu mejdä i myö huomenna olemma tervehet!

No vdrug sagièsta mečästä juostih Barmalejan abulazet i suadih kijni douhturin.

– Pija händä! Pija! Pija! – ringuttih hyö. Douhturi juoksi mi vajn oli vägiè

I vdrug hänen ièssa – jogi. Ièlleh juosta ni kuin èi sua. Jogi on leviè. Sildua piäliči èi sua. Seičas Barmalejan abulazet tavatah händä. Ah, kuin olis even piäliči silda, douhturi juoksis sildua muote i kerrassa olis Obez'janoin Muassa.

– Gorjat myö, gorjat! – sanoi Poččine Hrju-Hrju. – Kujn piäzemmä tojzella puolella? Minutan kuluttua nämä paholazet tavatah mejjat i uuvestah istutetah tyrmäh.

Sijd yksi obez'janoista kirrahti.
– Silda! silda! Luaikkua silda! Terämbi! Älgiä kavotakkua ni yhtä minuttua! Luaikkua silda, silda!

Douhturi kačahti puoleh tojzeh. Obez'janojlla èj ole ni raudua ni kiviè. Mistä hyö luaitah silda? No obez'janat luaittih silda èj rauvasta èj go kivestä, a èlävistä obez'janojsta. Joven ranalla kazvoj puu. Täh puuh tartuj yksi obez'jana, a tojne tabaj sen obez'janan hännästä. Muga kajkki obez'janat ojettih, kujn pitkä čièppi korgièlojn jogi rannojn välillä.

– Tässä sinulla silda, juokse! – ringuttih ne douhturilla. Douhturi otti tuukkajan Bumban i lähti juoksemah obez'janoja myöte, nijlöjn piälöja i selgiä myöte. Douhturilla jalgeh – kajkki hänen zvièrit.

– Terämbi! – ringuttih obez'janat.
– Terämbi! Terämbi! jugiè oli astua èlävièn obez'janojn sildua myöte. Douh'turi ajna varaj, čto livestyy i sorduu vedeh. No èj, silda oli luja, obez'janat lujasti pièttih käzistä, i douhturi piäzi tojzella rannalla zvièrilöjn kera. Barmalejan abulajzet myös juostih obez'janojn sildua myöte douhturilla jalgeh. No juuri keskellä yksi obez'jana laski käet, silda murej i Barmalejan abulazet lennettih alahaksi, ojgièh jogeh...

– Ura! – ringuttih obez'janat. – Ura! Douhturi Ajkibiè on piässyt! Nyt hänellä èj ole kedä varata! Ura! Barmalej èj suanut händä, Ura!

Gluupat zvièrit

Douhturi Ajkibiè kiirehti voimattomièn obez'janoin luo. Hyö viruttih mualla i vonguttih. Hyö oldih ylen äjjallä voimattomat. Douhturi rubei lièččimäh obez'janoja. Pidi joga obez'janalla andua lekarstvua, Pidi joga obez'janalla panna vilu kampressa. Vojmattomiè obez'janoja oli ylen äjja, a douhturi oli yksin.

Yhtellä hengellä tämän mojzen ruavon kera èi sua spruaviudua. Kika, Krokodila, Karudo i Čiči täyvellä väellä avutettih hänellä, vajn terväh hyö väzyttih, i douhturilla pidi tojziè abunièkkoja. Hän lähti pustìnjah – sinne, missä èli lev zvièri.

– Ole mojne hyvä, – sanoj hän lev zvièrillä, – avuta minulla, lièččiè obez'janoja.

Lev iččiè pidi važno. Se grozno kačahti Ajkibièn piällä:
– Tijjat gö sinä, ken minä olen? Minä – Lev zvièri, minä zvièrilöjn tsuari! I sinä ruohtit minua kyzyö, čtobì minä rubièzin lièččimäh mittymiè liène mièlettömiè martìškoja!

Sijd douhturi lähti nosorogojn luo.
– Nosorogat, nosorogat, – sanoj hän. – Avutakkua minulla lièččiè obez'janoja. Nijdä on äjja, minä olen yksin. Minulla yhtellä èj sua spruaviuduo.

Nosorogat vajn nagrolla vastattih:
– Rubièmma myö sinulla avuttamah! Sano passibo mejllä, čto myö sinua èmmä revitännyt palaziksi!

Ylen äjjallä suuttuj douhturi vihazièn nosorogajn piällä. Iče lähti juoksemah lähejzeh meččäh, missä èlettih juonoselgäzet tigrat.
– Tigrat! Tigrat! Avutakkua minulla lièččiè obez'janoja!

– Rrr! – juonoselgäzet tigrat sanottih vastah. Lähte pojs kuni olet terveh.

Douhturi lähti hejldä pahassa mièlessä. No terväh vihazet zvièrit oldih kovah nakažitut. Konza lev zvièri tuli kodih, l'vitsa i sanoj hänellä:
– Mejjan pièni pojgane èj voj. Kajken päjvän hän itköy i vonguu. Kujn on paha, čto Afrikassa èj ole tièdosta douhturiè Ajkibièdä. Hän olis spruavinut mejjan pojgazen.
– Douhturi Ajkibiè on tiällä! – sanoj lev zvièri. Minä vasta pagizin hänen kera.
– Mittune on oza, – ringahti l'vitsa. Juokse i kuču händä mejjan pojjan luo.

– Èn, – sanoj lev zvièri, – minä hänen luo èn lähte. Hän èj rubiè lièččimäh mejjan pojgua, sentäh, čto minä obidijn händä.
– Sinä obidijt douhturin Ajkibièn. Midä nyt myö rubièmma ruadamah?
– Tijjat go sinä sen, čto douhturi Ajkibiè on kajkista armahin, kajkista paras douhturi? Hän, yksin kajkesta rahvahasta maltau paista zvièrilöjn kièlellä. Hän, yksin rahvahasta lièččiu tigroja, krokodiloja, janölöja, obez'janoja i löttölöja. Da, da, hän lièččiu daže löttölöja, sentäh, čto hän on dobroj. Sen mojsta ihmistä sinä obidit! I obidit sillä ajjalla, konza ičellä sinulla on vojmaton oma pojga. Midä sinä iče nyt rubièt ruadamah?

Lev vastavuj. Se èj tièdänyt midä vojs sanuo.

– Polle sen douhturin luo, – ringuj l'vitsa, sano hänellä, čto sinä pakičet proskennjua. Avuta douhturilla millä vajn vojt. Rua kajkki, midä hän käsköy, i kyzy händä hyväzesti, čtobì lièččis mejjan armahan pojgazen.

Èt ni midä rua, lähti lev zvièri douhturin Ajkibièn luo.

– Terveh, sanoj hän. — Minä tulin avuttamah tejllä ... Minä olen valmis andelemah lekarstvoja obez'janojlla i panelemah nijllä viluloja kompressoja. Lev zvièri rubej avuttamah Ajkibièllä. kolme päjviä, kolme yödä kaččoj se vojmattomiè obez'janoja, sen jallestä lähti douhturin Ajkibièn luo i varuamatta sanoj: – Minulla èj voj pojgane, kudamua minä äjjallä suvajčen ... Olgua mojne hyvä lièččikkiä armahane pojgane.
– Hyvä, Hyvä, – sanoj douhturi. Minä tänä päjvänä že spruavin hänen.

I hän lähti Lev zvièrin pojjan luo i andoi sen moista lekarstvua, čto se piäliči yhten čuassun oli jo terveh.

Lev zvièri ihastuj, i sillä rodih huigiè, čto obidi sen moista hyviä douhturiè.

Sen jalgeh zaboleittih nosorogan i tigroin lapset. Ajkibiè kerrassa spruavi i heijat.

Sijd nosorogat i tigrat sanottih:
– Mejllä on ylen huigiè, čto obidiimma sinuo.

– Èi ni midä, èi ni midä, – sanoj douhturi. – Tojzella kerdua oletta mièlevembiè. A nyt tulguatta tänne i avutakkua minulla lièččiè obez'janoja.

Podarka (Lah'ja)

Zvièrit muga hyvin avutettih douhturilla, čto vojmattomat obez'janat terväh spruaviuvuttih.

– Passibo douhturilla! – sanottih hyö. Hän spruavi mejdä pahasta vojmattomuosta i sentäh mejllä pidäy hänellä podariè mittune tahto hyvä podarka. Podarimma hänellä sen mojzen zvièrin mittumua rahvas èj ni konza nähty. Mittumua èj ole ni go tsirkassa, ni go zoologičeskojssa savussa, ni go zverindassa.
– Podarimma hänellä verbljudan! – ringuj yksi obez'jana.
– Èj, – sanoj Čiči. – verbljudua hänellä èj piè. Verbljudoja hän nägi... Kajkki ihmizet nähtih verbludoja.
– Ga, sijd strausan! – ringuj tojne obez'jana. – Myö podarimma hänellä strausan, strausan!
– Èj, – sanoj Čiči. Strausan hän myös nägi.
– A nägi go hän Vejatungijojda?
kyzyj kolmas obez'jana.
– Èj, Vejatungijojda hän ni konza èj ole nähnyt, – vastaj Čiči. – Vièlä èj ollut ni yhtä ihmistä, kudama olis nähnyt Vejatungijan.
– Hyvä, – sanottih obez'janat. – Nyt myö tijjammä, midä podariè douhturilla. Myö podarimma hänellä Vejatungijan.

Vejatungija

Ihmizet èj ni konza nähty Vejatungijua, sentäh, čto Vejatungijat varatah ihmiziè: nähtäh ihmistä i meččäh! Tojziè zvièrilöja työ vojtta suaha, konza ne ujnotah i salvatah silmät. Työ tuletta tagua päjn i tabuatta nijdä hännästä. Vajn Vejatungijan luo työ èttä voj tulla tagua päjn. sentäh, čto hänellä tagana on sen mojne piä, kujn on ièssä.

Sillä on kaksi piädä: yksi ièssä, tojne tagana: konza hänellä himottau muata, maguau; ènzin yksi piä, sen jalgeh tojne. Kerrassa se èj ni konza magua. Yksi piä maguau, tojne kaččou bokkah, tojzeh, čtobì èj tulis meččänièkka. Vot mintäh ni yksi meččänièkka èj vojnnut tavata Vejatungijua, vot mintäh ni yhtessä tsirkassa, ni yhtessä zverintsassa, ni yhtessä zoologičeskojssa savussa èj ole tädä zvièriè. Obez'janat otettih huoleksi tavata yksi vejatungija douhturiè Ajkibièdä varte. Hyö lähtièttih juoksemah lojtoksi sagièh meččäh i sièlä löyttih sija, missä azettuj Vejatungija.

Se nägi hejdä i lähti pagoh, no obez'janat ymbäröjttih sidä, tavattih sarvista i sanottih:
– Armahane Vejatungija! Èt go tahto sinä ajua yhtessä douhturin Ajkibièn kera Ihmizièn Muah? Sièlä sinulla rojh hyvä.

Vejatungija lekutti kahtella piällä i sanoj kahtella suulla:
– Èn.
– Douhturi on hyvä, – sanottih obez'janat.
– Hän rubièu syöttämäh medovolojlla prjanikojlla, i esli sinä èt vojnne, hän spruaviu sinun kajkista vojmattomuksista.
– Yksikajn! – sanoj Vejatungija. – Minä tahton jiähä tänne. Kolme päjviä pagizutettih obez'janat händä, i lopulla, Vejatungija sanoj:
– Ozutakkua minulla se hyvä douhturi. Minä tahton kaččuo häneh päjn.

Obez'janat lähtièttih vièmäh Vejatungijua sih kodizeh, missä èli Ajkibiè. Lähestyen ukseh, hyö kolotittih:
– Tulgua! – sanoj Kika.

Čiči ylbiènä vedi komnattah kaksipiähizen zvièrin.
– Tämä mi bo mojne? – kyzyj udiviudunut douhturi.
– Tämä Vejatungija, – vastaj Čiči.
– Hän tahtou tutustuo sinun kera. Vejatungija – kajkista harvinajzin zvièri mejjan Afrikan mečissä. Tämä ajnavo zvièri, kudamalla on kaksi piädä. Ota händä iččes kera, Ihmizièn Muah.
– A tahtou go hän lähtiè miun luo?
– Minä sinun luo himossa lähten! – sanoj Vejatungija. – Minä kerrassa näjn, čto sinä suvajčet zvièrilöjdä. No uskalla, čto, esli minulla liènöy igävä, sinä työnnät minun omah Afrikkah.
– Tièttäväne, työnnän, – sanoj douhturi.

Obez'janat prostiuvutah douhturin kera

Sih komnattah tuldih obez'janat i kučuttih douhturiè murginalla. Ajga murgina valmistettih obez'janat douhturin lähtennällä. Mjouduo, bananojda, finikojda, abrikosoja, apel'sinoja, ananasua, orehojda.

– Èläkkäh tervehen douhturi Ajkibiè! – ringuttih hyö. – Hän paras ihmine muailmassa!

Suuri obez'jana gorilla, kudamalla on ylen vägevät käet, juoksi meččäh i kurutti sièldä ylen suuren i jugièn kiven.
– Tämä kivi, – sanoj hän, – rubièu sejzomah sillä sijalla, missä douhturi Ajkibiè lièčči obez'janoja. Se rojh mujstoksi hyvällä douhturilla.

Douhturi otti šliäpän piästä, kumarduj obez'janojlla i sanoj:
– Proššajkkua, kallehet tovarišat. Passibo tejllä tejjan armahuosta. Terväh tulen uuvestah tejjan luo. Sih suate jatän teijan luo Krokodilan, popugaijan Karudon i obez'jana Čičin. Hyö rodiuvuttih Afrikassa, anna Afrikah i jiähä. Tässä èletäh heijan vellet i sizäret. Proššajkkua!

Sanoen sen, douhturi lähti astumah dorogua myöte. Obez'janat lähtièttih suattamah händä. Joga obez'jana tahtoj ličata douhturilla Ajkibièllä puristua käen. Muga kujn obez'janoja oli äjja, hyö puristeldih hänellä kättä juuri èhtäh suate. Douhturilla daže käzi kibeydyj. A èhtäjzellä tapahtuj pahus.

Uuzi beda

Vajn gu douhturi èhti astuo piäliči jovesta, hän uuvestah rodih vihazen ihmizièn syöjan Barmalejan muassa. Ylen äjjallä varajtti ajua pimièdä meččiä myöte.

– Tss! – šupettaen sanoj Bumba. Paiskatta, olgua hyvät, hilljah! Èj gu uuvestah mejdä otettas plenah. Èj èhtinyt sanuo hän nämiè sanoja, kujn puulojn tagua päjn juostih Barmalejan abunièkat i hypättih douhturi raukan piällä. Hyö ammujn vuotettih händä.

– Aga! – ringuttih hyö. – Lopulla myö sajmma sinun! Nyt sinä èt piäze mejstä!

Douhturi hämmästyksestä rubej särizemäh. Midä hänellä olis ruadua? Kunne pejttyö verivihollizista? Sih juoksih douhturin luo Vejatunge i sanoj:
– Istu minulla selgäh! da pidäje luemmin! Vot muga! Douhturi istuuvuj Vejatungijan piällä i se lähti juoksemah, kujn suamoj kirmiè hebo. Barmalejan abunièkat hejllä jalgeh. No muga gu Vejatungijalla oli kaksi piädä, se puri jogahista, ken oppi napadiè tagua päjn.

Vihollizet hämmästyttih kaksi piähistä zvièriè i paettih pojs. Vejatungija vej douhturin meren rannalla, missä sejzottih Barmalejan korablit.

Hän juoksi muga äjjallä, čto zvièrit odva èhtittih hänellä jalgeh. Konza douhturi nägi korablin, Hän äjjallä ihastuj. Douhturi omièn zvièrilöjn kera bojkosti hyppäj korablilla, nosti pur'ehet i tahtoj työndyö avonazeh mereh.

Vaj kujn hän èhti lijkahtua rannasta, rannalla juostos tuli iče Barmalej.
– Sejzo! – ringahti hän. – Kunne sinä vejat minun korablin? Kiänny terämbi pojs!
– Èj! – ringahti razbojnièkalla douhturi.
– Èn tahto kiändyö sinun luoksi. Sinä olet paha i vihane. Sinä muokičit minun zvièrilöja. Sinä lykkäjt minua tyrmäh. Sinä tahtojt minua tappua. Tämän tähte minä otan sinun korablin. Èrähällä kerdua ole mièlevembi.

Kovah tuskevuj Barmalej: Hän juoksendeli randua myöte, äjjallä čakkaj i suurilla kivillä lykki douhturih Ajkibièh.

No douhturi Ajkibiè oli jo lojttuo. Hän Barmalejan korablilla ajoj ojgièh omah muah i èrähièn päjvièn mändyö oli oman muan rannojlla. Ylen äjjallä ihastuttih Avva, Bumba, Kika i Hrju-Hrju, čto tuldih kodih. Rannalla hyö nähtih morjakan Robinzonan, kudama ammujn vuotti hejdä.
– Terveh, morjakka Robinzon! – ringahti douhturi.
– Missä minun korabli? – kyzyj morjakka Robinzon.
– Ah, – sanoj douhturi, – sinun korabli on männyt, se murej kivih juuri Afrikan rannalla. No minä tojn sinulla uuven korablin, kudama on vièlä parembi, kujn sinun.
– Hyvä! – sanoj Robinzon. – Minä èn ole tuskevunnut sinun piällä. Ajga hyvä on tämä korabli! Minä huomenna že lähten matkah sinun korablilla: ajan minun suarella, missä èj èlä ni ken.

Douhturi prostiuvuj Robinzonan kera, istuudui Vejatungijan piällä i lähti ajamah linnan uuliččoja myöte, oigièh ičen kodih. Joga uuličalla hänellä vastah juostih krolikat, kazit, koirat, počinpoijat, lehmät, hevot i kaikki hyö äjjallä ringuttih:
– Malakuča! Malakuča!
Zvièrilöjn kièlellä se tulou:
Èläkkäh, douhturi Aikibiè!

Kaikesta linnasta päjn lennettih linnut: hyö lennettih douhturin piän piällä i pajatettih hänellä vesseliè pajoloja.

Douhturi oli ylen ruadi, čto tuli kodih. Douhturin kabinetassa èndizelleh èlettih: vanha hebo, lehmä, yölöjt i janöt. Ènzin hyö hämmästyttih, konza nähtih Vejatungijua, No jallestä har'javuttih i ruvettih suvajččemah sidä.

Vähin vähäzin Vejatungija èj ruvennut varuamah ihmiziè. Konza se käveli pihalla, sen luo juostih piènet brihačut i nejčykät i kyzyttih sidä, čtobì hän aeluttas hejdä. Hän ni kenellä èj otkažinnut: kerrassa laskih polvilla, brihačut i nejčykät nouzeteldih sillä selgäh i se vedeli hejdä kajkkiè linnua myöte juuri mereh suate, iče vesseljasti lekutteli kahtella piällä.

Nägi hänen vihane Varvoj i myös tahtoj aella. Hän nouzi sillä selgäh i rubej lyömäh sidä zontikalla.
– Juokse terämbi, kaksipiähine osla!
Vejatungija tuskevuj, juoksi korgièlla mäellä i lykkäj Varvojn mereh.
– Avutakkua! Piästäkkiä! – ringuj Varvoj. Vajn èj ni ken tahtonut händä piästiä. Varvoj rubej uppuomah.

– Avva, Avva, armas Avva! Avuta minulla piästä randah suate! – ringuj hän.

No Avva vastaj: "R-rì"... Zvièrin kièlellä se tulou: "Èn tahto minä sinua piästiä, sentäh gu sinä olet vihane i gadkoj!"

Sijriči ajoj omalla korablilla vanha morjakka Robinzon. Hän lykkäj Varvojlla nuoran i vedi hänen veestä. Sillä že suamojlla ajjalla randua myöte astuj douhturi Ajkibiè omièn zvièrilöjn kera. Hän ringuj vanhalla morjakalla Robinzonalla:
– Veja händä kunne tahto taemba. Èn tahto miè, čtobì hän èläs minun koissa i lyös minun zvièrilöja.

I vanha morjakka Robinzon vej händä, lojtoksi, lojtoksi, suarella, missä ni ken èj èlänyt, missä hän èj vojnut ni kenellä luadiè pahutta.

Douhturi Ajkibiè èlävyj ozakkahasti omassa piènessä kodizessa i huomneksesta yöh suate lièčči hän linduloja i zvièrilöja, kudamat kävyttih hänen luo kajkesta muailmasta.


Rasskaza tojne:

Penta i meri piratat

Peščera

Douhturi Ajkibiè suvaičči guljaija. Joga èhtiä ruavon jalgeh hän otaksendeli zontikan i omièn zvièrilöjn kera kävyi kunne tahto meččäh libo pellolla. Hänen rinnalla astui Vejatungija. Ièllä juoksi sotka Kika, tagana kojra Abba i počin poiga Hrju-Hrju a douhturi Ajkibièn olgapiällä istui vanha tuukkaja Bumba. Käydih hyö ylen lojtoksi, i, konza douhturi Ajkibiè väzyksendeli, hän istuksendeli Vejatungijan selgäh.

Èrähällä kerdua progulkan ajjalla hyö nähtih meren rannalla peščeran. Hyö tahtottih männä sydämeh, nö peščera oli salvattu. Uksella rippuj lukku.

– Tahtozin minä tièdiä, – sanoj Avva, – midä on pejtetty tässä peščerassa?
– Voj olla, čto sièlä ollah medovojt prjanikat, – sanoj Vejatungija, kudama kajkista ènämmällä muailmassa suvajčči medovoloja prjanikkoja.
– Èj, – sanoj Kika. – Sièlä ollah ledentsat i orehat.
– Èj, – sanoj Hrju-Hrju. – Sièlä juablukat, pijruat, šokolada.

– Pidäy löydiä avajn, – sanoj douhturi. – Mängiä löydäkkiä avajn.

Zvièrit juostih ken kunne i ruvettih èččimäh uksen avajnda. Hyö kačottih joga kiven alla, joga tuh'on alla, no avajnda èj löytty ni missä.

Sen jalgeh hyö uuvestah kerävyttih uksen luo i ruvettih kaččomah pijluzeh. No peščerassa oli pimiè i hyö ni midä èj nähty. Vdrug tuukkaja Bumba sanoj:
– Hilljah! Hilljah! Minulla ozuttah, čto peščerassa mi liène on èlävä. Sièlä on libo ihmine, libo zrièri.

Kajkin ruvettih kuundelemah, no ni midä èj kuultu. Douhturi Ajkibiè sanoj tuukkajalla:
– Minulla ozutah, čto sinä ošibiuvujt. Minä èn kuule ni midä. – Vièlä kujn! – sanoj tuukkaja. – Sinä èt ni voj kuulla. Kajkilla tejllä ollah korvat pahemmat minun korviè. Tss, tss! Kuuletta? Kuuletta?
– Èj, – sanottih zvièrit. – Myö èmmä kuule ni midä.
– A minä kuulen, — sanoj tuukkaja.
– Midä že sinä kuulet? – kyzyj douhturi Ajkibiè.
– Minä kuulen: mittune liènöy ihmine pani käen omah kormanih.
– Tämä vasta kumma! – sanoj douhturi. – Minä èn ni tièdänyt, čto sinulla on sen mojne hyvä kuulo. Kuundele vièlä i sano, midä sinä kuulet.
– Minä kuulen, gu tällä ihmizellä vièröy rožua myöte kyynäl.
– Kyynäl! –ringahti douhturi. – Kyynäl! Vojgo olla, čto uksen tagua, ken tahto itköy? Pidäy hänellä auttua. Minä èn suvajče, konza ken tahto itköy. Annakkua minulla kirves. Minä murennan tämän uksen.

Penta

Vejatungija juoksi kodih i toj douhturi Ajkibièllä terävän kirvehen. Douhturi täyvellä väellä kosketti usta vaste, kudama oli salvas. Kièr! Kièr! Yksi murej palaziksi, i douhturi mäni peščeran sydämeh. Peščerassa oli pimiè. Douhturi viritti spičkan. Ah, kujn on tässä ligajsta i viluo. Èj go stolua, èj go" skamnjua, èj go stuulua. Lattièlla tukku olgiè, a ollilla istuu pièni brihačču i itköy katkerilla kyynelillä.

Brihačču pöllästyj i vièlä ènämmällä itkemäh rubej, konza nägi douhturin i kajkkiè hänen zvièrilöjdä. No konza hän nägi mittumat dobrojt ollah douhturilla silmät, hän hejtti itkun i sanoj:
– Značit, työ èttä ole piratta?
– Èj, èj, minä èn ole piratta! – sanoj douhturi i nagramah rubej. – Minä douhturi Ajkibiè, vajn èn piratta. Vikse go minä olen piratan nägöne?
– Èt, èt, – sanoj brihačču. – Anna on tejllä kirves, no minä èn varua tejdä. Terveh. Minua kučutah Pentaksi. Èttä gö työ tijja, missä on minun tuatto?
– Èn tijja, – sanoj douhturi. Kunne že vojnus kavota sinun tuatto?
– Miun tuatto – kalanièkka, – sanoj Penta. – Èglen myö lähtimmä mereh suamah kalua. Minä i hän, kahten kalanièkojn venehessä. Vdrug mejjan veneheh, kudamalla myö ajojmma, napadittih merirazbojnièkat i otettih mejdä plenah. Hyö tahtottih, čtobì tuatto rubiès pirataksi, čtobì hän kiskos i upottas korabliloja. No tuatto èj tahtonut ruveta pirataksi. "Minä olen čestnoj kalanièkka i èn tahto hejttäydyö razbojnièkaksi!" – sanoj hän. Sillojn piratat ylen äjjallä tuskevuttih, tavattih händä i suatettih èn tijja kunne, a minua salvattih täh peščerah. Sijdä ajjasta minä èn ole nähnyt tuattuo. Missä on hän? Midä ruattih hyö hänen kera? Voj olla, hyö lykättih händä mereh.

I brihačču uuvestah rubej itkemäh.
– Älä itke! – sanoj douhturi. – Itkiè èj piè. Midä on hyviä kyynelistä? Paremmin duumajčemma, kujn olis löydiä sinun tuatto? Sano minulla, mittune hän on?
– Hänellä ollah ruskièt tukat i ruskiè parda, ylen pitkä.

Douhturi Ajkibiè kuččuj iččeh luo sotkan Kikan i sanoj sillä hilljazeh korvah:
– Čari bari čava – čam!
– Čuka-čuk! – vastaj Kika.
Brihačču kuuli tämän paginan i sanoj:
– Kujn työ kummakkahasti pagizetta. Minä èn èllendä ni yhtä sanua.
– Minä pagizen omièn zvièrilöjn kera zvièrilöjn kièleh. Minä tijjan zvièrilöjn kièlen, – sanoj douhturi Ajkibiè.
– Midä bo työ sanojtta omalla sotkalla?
– Minä sanojn hänellä, čtobì hän kuččus del'finojda.

Del'finat

Sotka juoksi meren rannalla i sièlä ringahti mereh: – Del'finat, del'finat, ujguatta tänne! Tejdä kuččuu douhturi Ajkibiè. Del'finat kijrehesti tuldih rannalla i sanottih: – Terveh, douhturi, midä sinulla pidäy?
– Rodih beda, – sanoj douhturi. – Èglen huomneksella piratat napadittih yhteh kalanièkkah i, voj olla, lykättih händä mereh. Minä varuan, čto hän uppoj. Olgua hyvät, èččikkiä händä meressä, èj go löyvy kalanièkka meren poh'jalla?
– A mittune hän on ičestäh? – kyzyttih del'finat.
– Ruskiè, – vastaj douhturi. – Hänellä on ruskièt tukat i pitkä ruskiè parda. Olgua hyvät, löyväkkiä händä, hän on ylen nužnoj. – Hyvä! – sanottih del'finat. – Myö ruadi olemma sluužimah mojzella hyvällä douhturilla. Myö èčimmä kajkessa meressä, myö kyzymmä kajkilla ruakojlla i kalojlla. Esli ruskiè kalanièkka uppoj, myö löyvämmä hänen i huomenna sanomma sinulla.

Del'finat ujttih mereh i ruvettih èččimäh kalanièkkua. Hyö èčittih piduhuoh i levevyöh kajken meren, kačottih joga kiven alla, kyzyttih kajkilda kalojlda i ruakojlda, vajn ni kussa èj löyvetty uponnutta mièstä.

Huomneksella hyö ujttih rannalla i sanottih douhturilla Ajkibièllä:
– Myö ni missä èmmä löyvä sinun kalanièkkua. Myö èčimmä händä kajken yön, vajn meren syvyössä händä èj ole.

Ylen äjjallä ihastuj brihačču, konza kuuli, midä sanottih del'finat: – Značit minun tuatto on hengis! Hengis! Hengis! – kirguj brihačču i lapsutteli kämmeniè.
– Myö nepremenno löyvämmä sinun tuaton, – sanoj hänellä douhturi.

Hän istutti brihačun Vejatungijan selgäh i hätken aelutti händä liète merirandua myöte.

Orlat

Penta oli ylen ruadi i ozakas. No jallestä pitkäzesti hengästyj i pahamièlizesti kyzyj:
– Kujn ba sinä löyvät minun tuaton?
Douhturi sanoj:
– Minä kučun orlat. Orlilla ollah terävät silmät. Hyö nähtäh lojtoksi. Konza hyö lennelläh pilvièn alla, hyö nähtäh joga pöpökän, kudama kävelöy muada myöte. Minä kyzyn hejdä kaččomah kajken muan, kajken mečän, pellot i mäet, kajkki kylät, kajkki linnat, – anna joga sijassa èčitäh sinun tuattuo.
– Hyvä! – sanoj Penta. Kuču terämbi orliè!

Douhturi kuččuj orlat, i orlat lennettih.
– Lendäkkiä joga bokkah päjn, – sanoj douhturi, – i löydäkkiä ruskiè kalanièkka pitkän ruskièn parran kera.
– Hyvä! – sanottih orlat. – Sen mojzella znamenitojlla douhturilla myö kajkki luaimma, midä vajn vojmma. Myö lennämmä korgièlla – korgièlla i kačomma kajken muan, kajkki mečät, kajkki meret, linnat i starajčiuvumma löydiä sinun kalanièkan.

I hyö lennettih korgièlla-korgièlla, meččièn piällä, peldolojn piällä, mägilöjn piällä. I joga orla hyvin kaččeli: èj go kussa olis ruskièda morjakkua suuren ruskièn parran kera.

Tojzena päjvänä lennettih orlat douhturin luo i sanottih:
– Myö kaččelimma kajken muan, no ni missä èmmä nähnyt kalanièkkua. A konza myö händä èmmä nähnut, značit händä mualla èj ole vouse.

Kojra Avva eččiy kalanièkkua

Midä bo meillä pidäy ruadua? – kyzyj Kika. – Mi gi olgah kalanièkka pidäy löydiä: Penta ylen äjjallä igävöjčeh tuatatta.
– No kujn händä löydiä? – kyzyi Vejatungija.
– Esli orlat èj löytty händä, značit ni ken èj löyvä.
– Nareko työ muga duumajčetta, – vihazesti sanoj Avva. – Orlat, konečno, zorkojt linnut, no èččiè ihmistä maltau vajn kojra. Esli tejllä pidäy löydiä ihmine, kyzykkiä kojrua, i se nepremenno löydäy hänen.
– Miksi sinä obidit orlat? – sanoj Avvalla Hrju-Hrju. – Sinä duumajčet, hejllä on kebiè lennellä ymbäri kajken muan, kaččuo kajkki mäet, mečät i pellot? Sinä èt ni midä ruadanut, a hyö ruattih, èčittih.
– Kujn sinä ruohtit sanuo, čto minä èn ni midä ruadanut! – tuskevuj Avva.
– Da tijjat go sinä, čto, esli minä tahtonen, minä huomenna že löyvän kalanièkan?
– Nu, tahto, tahto, – sanoj Hrju-Hrju i rubej nagramah. – Ni midä sinä èt löyvä, vajn leyhkät!
– Muga, sinun mièlestä, minä leyhkäččy? – vihazesti sanoj Avva. – Nu, olgah, näemmä.

Hän hyppäj sijasta i juoksi douhturin luo.
– Douhturi, – sanoj hän. – Kyzy Pentua, anna andau sinulla mittuman tahto vešin, kudamua pidi käzissä hänen tuattah.

Douhturi mäni brihačun luo i sanoj:
– On go sinulla mittune tahto vešši, kudamua pidi tuattas käzissä?
– Vot, – sanoj brihačču i nosti kormanista suuren ruskièn nenäpajkkazen.

Kojra juoksi pajkkazen luo i rubej žadno njuuhtelemah.
– Hajžuu tabakalla i seljodkalla, – sanoj hän. – Hänen tuattah kuri trubkasta i söj hyviä gollandskojda seljodkua. Ènämbi minulla ni midä èj piè... Douhturi, sano brihačulla, čto èj mäne i kolmiè päjviä, kujn minä löyvän hänellä hänen tuatan. Minä lähten juoksen yläh, sillä korgièlla mäellä, i njuuhtan, mittune on tänä päjvänä tuuli.

– No nyt on pimiè! – sanoj douhturi. – Èt hän voj sinä èččiè pimièssä?
– Èj ni midä, – sanoj kojra. – Minä tijjan hänen duuhun. I minulla ènämbi èj ni piè midä. Njuuhtua minä vojn i pimièssä...

Kojra juoksi korgièlla mäellä.
– Tänä päjvänä on tuuli poh'jazesta, – sanoj hän. – Njuuhtamma millä hän se hajžuu. Lumi ... märgä turki ... vièlä yksi märgä turki ... hukat ... piènet hukan pojjat ... savu tulesta ... kojvu ...
– Neušto, – kyzyj douhturi, – sinä kuulet muga äjjan duuhuo yhtessä tuulessa?
– Nu, konečno, – sanoj Avva. – Joga kojralla on sen kummalline nenä. Joga kojran pojgane kuulou sen mojzet duuhut, mittumiè èj sua ni konza ihmizellä kuulla.

I kojra rubej uuvestah njuuhtamah ilmua. Hätken se èj sanonut ni sanua, i, lopuksi, sanoj:
– Kirpičat ... nuori lehmä ... raudane levo ... piènet gribazet mečässä ... doroga... pöly, pöly ... i ... i ... i ...
– Prjanikat? – kyzyj Vejatungija.
– Èj, èj olla prjanikat, – vastaj Avva.
– Orehat? – kyzyj Kika.
– Èj, èj olla orehat, – vastaj Avva.
– Juablokat? – kyzyj Hrju-Hrju.
– Èj, èj juablokat, – vastaj Avva.
– Èj go orehat, èj go prjanikat i èj juablokat, a kuuzen käbrjut... Značit, poh'jazessa èj ole kalanièkkua. Vuotamma, konza rubièu tuulemah suvesta päjn.
– Minä sinulla èn usko, – sanoj Hrju-Hrju. – Kajkki sinä otat ičestä. Ni mittumua duuhuo sinä èt kuule, a vajn tyh'iä sanot...
– Ole päjvilleh minusta! – ringahti Avva. – Èj ga minä puren sinulla hännän!
– Hilljah, hilljah, – sanoj douhturi Ajkibiè. – Hejtäkkiä čakkavo... Minä näen nyt, minun armas Avva, čto sinulla tovessah on kummalline nenä.

Vuotamma, konza muuttuu tuuli. A nyt on ajga männä kodih. Kijrehtäkkiä! Penta särizöy i itköy. Hänellä on vilu, hän ylen äjjallä tahtou syyvä. Pidäy händä syöttiä i panna postelilla, od'jalan alla. Nu, Vejatungija azeta selgä. Penta, istuuvu piällä i luemmin pidäje sarvista. Avva i Kika minulla jalgeh!

Avva edelleh èččiy kalanièkkua

Tojzena päjvänä, ajjojn huomneksella, Avva uuvestah juoksi korgièlla mäellä i rubej njuuhtelemah tuulda. Tuuli oli suvesta. Avva njuuhteli hätken i lopuksi sanoj: – Hajzuu popugajjojlla, pal'mojlla, obez'janojlla, rozojlla, vinogradalla i siziliskojlla. Vajn kalanièkalla èj hajzu.
– Njuuhta vajn vièlä! – sanoj Bumba. – Hajzuu žirafojlla, čerepahojlla, strausojlla, hijlavilla peskulojlla, piramidojlla... Vajn kalanièkalla èj hajzu.
– Sinä èt ni konza löyvä kalanièkkua! – nagron kera sanoj Hrju-Hrju. – Èj miksi ni olis leyhkiä.

Avva èj vastannut. No èrähänä päjvänä hän uuvestah nouzi korgièlla mäellä i juuri yöh suate njuuhti ilmua. Myöhä èhtäjzellä hän juoksi douhturin luo, kudama lujasti magaj yhtessä Pentan kera.
– Nouze, nouze! – ringuj hän. – Nouze! Minä löyzin kalanièkan! Jalgavu jo! Rojh muate. Sinä kuulet: minä löyzin kalanièkan! Minä kuulen hänen hajun. Da! da! tuuli hajzuu tabakalla i seljodkalla!

Douhturi havaččuj i lähti juoksemah kojran jalgeh.

– Meren tagua päjn tuulou zapadnoj tuuli – ringuj kojra. – I minä kuulen kalanièkan hajun. Hän on meren tagua, tojzella rannalla. Terämbi, terämbi sinne!

Avva muga kovasti haukkuj, čto kajkki zvièrit lähtièttih juoksemah mäellä. A yhtessä hejjan kera i Penta.

– Terämbi juoskua morjakka Robinzonan luo, – ringuj douhturill Avva, – i kyzy, čtobì hän andas sinulla korablin. Terämbi, èj ga rojh myöhä!

Douhturi kerrassa lähti juoksemah sinne päjn, missä sejzoj morjakka Robinzonan korabli.
– Terveh, morjakka Robinzon! – ringahti douhturi. – Ole mojne hyvä anna minulla sinun korabliè! Minulla uuvestah pidäy lähtiè meren tuaksi. On yksi ylen važnoj dièlo.
– Požalujsta! – sanoj morjakka Robinzon. No kačo, älä puutu piratojlla. Piratat – pahalazet zlodejat. Hyö otetah sinua plenah, a minun korabli poltetah libo upotetah.

No douhturi èj ni kuunnellut morjakka Robinzonua. Hän hyppäj korablilla, istutti Pentan i kajkkiè zvièrilöja i lähti ajamah avonazeh mereh.

Avva juoksi paluballa i ringuj douhturilla:
– Zaksara! Zaksara! Ksu!
Kojran kièlellä se tulou:
– Kačo minun nenäh-päjn! Minun Nenäh päjn! Kunne kiännän minä oman nenän, sinne i aja korabliè.

Douhturi lasketti pur'ehet i korabli lähti vièlä bojkuombah.
– Terämbi, terämbi! – ringuj kojra.

Korabli nobièh juoksi lajnehiè myöte. Zvièrit sejzottih paluballa i kačottih èdeh, èj go missä vojdas dogadiè kalanièkkua.

No Penta èj uskonut, čto voj löydyö hänen tuattah. Hän istuj, piä pajnuksissa, i itki. Tuli èhtä. Rodih pimiè. Douhturi sanoj kojralla:
– Èj. Avva, sinulla èj sua löydiä kalanièkkua. Žiäli raukkua Pentua, no ni midä èt luai. Pidäy kiändyö kodih.

I douhturi jo tahtoj kiändiä oman korablin. Vdrug tuukkaja Bumba, kudama istuj mačtalla i kaččoj èdeh, ringahti:
– Minä näen ičen ièssä suuren kallivon, – kačo sièlä, lojttuo, – lojttuo!
– Terämbi sinne! – ringuj kojra. – Kalanièkka sièlä, kallivolla. Minä kuulen hänen hajun... Hän on sièlä!

Terväh kajkki nähtih, čto meren tagua päjn sejzou pystydi kallivo. Douhturi azetti korablin ojgièh kallivoh päjn.

No kalanièkkua èj nägynyt ni missä.
— Minä muga i tièzin, čto Avva èj löyvä kalanièkkua! – nagron kera sanoj Hrju-Hrju. – Èn tojmita, kujn douhturi uskoi tämän moizella muanittajalla.

Douhturi juoksi kallivolla i rubej kuččumah kalanièkkua:
– Gip-gip ringui douhturi – Gip-gip!

"Gip gip" se zvièrilöjn kièleh tulou "au!"

No ni ken èi andanut vastah iändä. Vajn tuuli humizi veen piällä i lainehet lyödih kivih.

Löydi

Kalanièkkua kallivolla èi ollut. Avva hyppäj korablista kallivolla i rubej sidä myöte juoksendelemah ièlleh i jarilleh i njuuhtamah joga hallelmusta. Vdrug se äjjalla haukkumah rubej:
– Kinelele! Nop! – ringuj hän, – Kinelele! Kinelele! Nop!
Kojran kièlellä se znuaččiu:
"Tänne, tänne! Douhturi, minulla jalgeh, minulla jalgeh!"

Douhturi lähti juoksemah kojralla jalgeh. Kallivon rinnalla oli pièni suari. Avva juoksi sinne. Douhturi èj jiänyt hänestä èj ni yhtellä askelella. Avva juoksendeli suarda myöte ièlleh i jarilleh i vdrug šmajgahti mittumah liènöy haudah. Hauvassa oli pimiè. Douhturi hejttih haudah i viritti oman fonarin. I mi že? Hauvassa palljahalla mualla viruj mittune liènöy ruskiè miès, ylen strašnoj i blednoj.

Se oli Pentan tuatto.

Douhturi riuhtaj händä käestä i sanoj:
– Nouskua, työ mejllä oletta ylen nužnoit.
Ihmine ènzin duumajčči, čto se on piratta, i rubej vihazesti kirojlemah, no jallestä hän nägi, mittumat dobrojt ollah silmät douhturilla, i sanoj:
– Annakkua minulla, olgua hyvät, syyvä; minä ammujn èn ni midä syönyt.

Douhturi andoj hänellä lejbiä i sìrua, ihmjne söj i nouzi jallojlla.

– Kujn työ tänne puutujtta? – kyzyj douhturi.
– Minua lykättih tänne piratat. Hyö èj annettu minulla ni syyvä, ni juuva. Hyö otettih minulda minun pojgane i vièdih èn tijja kunne. Èttä go työ tijja, missä on minun pojga?
– A kujn kučutah sinun pojgua? – kyzyj douhturi.
– Händä kučutah Penta, – vastaj kalanièkka.
– Läkkä minun kera, – sanoj douhturi, i autti kalanièkalla nousta hauvasta.

Kojra Avva lähti juoksemah ièllä. Penta nägi korablista, čto hänen luo tulou hänen tuattah, i lähti juoksemah kalanièkalla vastah.
– Löydyj! Löydyj! Ura!

Kajkki nagrettih, ihastuttih. Bumba i Kika ruvettih pajattamah:

    Česti sinulla i slava,
Udal kojra Avva!

Yksi vajn Hrju-Hrju sejzoj bokassa i pitkästi hengästeliydyj.

– Prosti minua Avva, – sanoi hän, – sentäh, čto minä nagrojn sinun piällä i sanoin, čto sinä iččiè vain i kijtät, i toiziè muanittelet.
– Olgah, vastai Avva. – Minä prostin sinulla. No esli sinä vièlä kerran obidit minun, minä puren sinun hännän.

Douhturi vej ruskièn kalanièkan i hänen pojjan sih kyläh, missä hyö èlettih.

Konza korabli tuli randah, douhturi nägi, čto rannalla sejzou najne. Tämä oli Pentan muamo, kalanièkan èmändä. Kaksikymmendä päjviä, kaksikymmendä yödä istuj hän rannalla i ajna kaččoj mereh: èj go aja kodih hänen pojga? èj go aja hänen ukko?

Konza hän nägi Pentan, hän äjjallä ihastuj: juoksi Pentan luo i rubej händä njoppimah.

Hän njoppi Pentua, hän njoppi ruskièda kalanièkkua. Hän njoppi douhturiè; hän oli nijn blagodarna Avvalla, čto tahtoj njoppiè i sidä. No Avva juoksi varbikkoh i vihazesti rubej burbettamah:
– Ah mittumat gluupostit! Tirppua èn voj njoppavoloja. Esli gu muga hänellä himojttau njoppiè, anna njoppiu Hrju-Hrjun.

Avva vajn hejtteliydyj vihazeksi. No iče dièlossa hän tože oli ylen ruadi. Èhtäzellä douhturi sanoj:
– Nu, proššajkkua! Mejllä on ajga männä kodih!
– Èj, èj! – ringuj kalanièkan èmändä. – Tejllä pidäy jiähä gostiudumah mejllä. Myö pyyvämmä kalua, paistamma piiruada i annamma Vejatungijalla magièloida Prjanikoida.
– Minä olen ruadi jiämäh vièlä päjväzeksi, – sanoi Vejatungija nagraen molemmilla suuloilla.
– I minä! – lizäi Bumba.
– I minä! – ringui Kika.
– Vot i hyvä! – sanoi douhturi. – Tässä slučaissa, kanečno i minä jiän gostimah teillä.

I hän lahti omièn zvièriloin kera gostih kalanièkan i kalanièkan èmännän luo.

Avva poluččiu podarkan

Douhturi ajoj kyläh Vejatungijan sellässä. Konza hän ajoj glavnojda uuliččua myöte, kajkin kumardeliuvuttih i sanottih:
– Èläkkäh hyvä douhturi!

Plošadilla händä vastattih kylän škol'nièkat i annettih hänellä hyvä buketta.

A sen jalgeh tuli karlikka, kudamalla parda oli muahe suate, hän kumarduj i sanoj:
– Minä tahtozin nähtä Avvan.
Karlikkua kučuttih Bambuko. Hän oli kajkista važnoin ihmine kylässä. Kajkki suvajttih i varattih händä.

Avva juoksi hänen luo i vijputti hännällä. Bambuko saj kormanista hobièzen kojran ošejnièkan.
– Kojra Avva, – sanoj hän toržestvenno. – Mejjan kylän èläjat podaritah sinulla tämä čoma ošejnièkka, sentäh, čto sinä löyzit kalanièkan, kudaman varrastettih piratat.

Avva vijputteli hännällä i sanoj: "čaka". Zvièrin kièlellä se on: "passibo". Kajkki ruvettih kaččomah ošejnièkkah. Tobièlojlla bukvilla ošejnièkkah oli kir'jutettu: "Avvalla – kajkista mièlevemmällä i kajkista rohkièmmalla kojralla".

Kolme päjviä Ajkibiè gosti Pentan tuaton i muamon luo. Ajga mäni ylen vesselästi. Vejatungija huomneksesta èhtäh suate puri magièlojda medovolojda prjanikkoja. Penta sojtti skripkalla, a Hrju-Hrju Bumban kera pljašittih.

Tuli ajga ajua pojs.
– Proššajkkua! – sanoj douhturi kalanièkalla i hänen èmännällä, istuvuj Vejatungijan selgäh i lähti ajamah oman korablin luo.

Kajkki kylä oldih händä suattamassa.
– Parembi olis kujn sinä jiäzit mejllä, – sanoj hänellä karlikka Bambuko. – Nyt merellä aellah piratat. Hyö napaditah sinuh i otetah plenah yhtessä sinun zvièrilöjn kera.
– Èn minä varua pirattoja! – vastaj hänellä douhturi. – Minulla on ylen bojkoj korabli. Minä nostan pur'ehet i piratat èj tavata minuo.

Nämièn sanojn kera douhturi lähti rannasta. Kajkin vijputettih pajkkazilla i kirruttih "ura".

Piratat

Korabli terväzeh juoksi lainehiè jo myöte. Kolmannella päivällä putešestvennièkat nähtih loittuo mittune liènöy tyh'ja suari.

Suarella èi nägynyt ni zvièriläja, èi go ihmiziè. Vain mečča da suuret kivet. No sièlä, näien kivilöin tagana, peitteliyvyttih strašnoit piratat. Konza mittune tahto korabli uidi siiriči heijan suaren, hyö aina napadittih, kiskottih i tapettih ihmiziè, a korablit laskettih meren poh'jalla. Hyö äjjallä oldih suutuksissa douhturin piällä, sentäh, miksi hän otti hejldä ruskièn kalanièkan i Pentan, i ammujn jo vardojttih händä.

Hejllä oli suuri korabli, kudamua huo peitäksenneltih suuren kallivon tuaksi.

Vajn douhturi èj nähnyt ni pirattoja, ni hejjan korabliè. Hän vajn käveli palubua myöte yhtessä omièn zvièrilöjn kera. Siä oli hyvä, päjväne kaunehesti pajstoj, douhturi čuvstvujčči iččiè ylen ozakkahazeksi.

Vdrug poččine Hrju-Hrju sanoj:
– Kaččokkua vajn, mittune on tuolla korabli?

Douhturi kačahti i nägi, kujn mustilla pur'ehilla hejh päjn lähenöy mittune liènöy musta korabli.
– Èj minuo mièlytetä nämä pur'ehet! – sanoj poččine. – Mintäh ne èj olla valgièt, a ollah mustat? Vajn piratojn korablissa oletellah mustat pur'ehet...

Hrju-Hrju arbaj: mustièn pur'ehièn alla aettih zlodejat piratat. Hyö tahtottih tavata douhturiè Ajkibièdä i žestoko hänellä tazata sijdä, miksi hän vej hejldä kalanièkan i Pentan.

– Terämbi! Terämbi! – ringuj douhturi. – Levittäkkiä kajkki pur'ehet! Minä èn tahto, čtobì mejdä tavattas piratat.

Piratat ujdih hejh päjn ajna lähemmäksi i lähemmäksi.

– Hyö aetah mejllä jalgeh! – ringuj Avva. Hyö ollah lähellä. Minä näen hejjan rožat. Mittumat strašnojt ollah hejllä usat! Midä mejllä ruata? Kunne juosta? Sejčas hyö hypätäh mejjan piällä, sivotah i lykätäh mereh.

Douhturi kačahti ylähäksi i nägi, kujn korablin piällä lendäyä piäskö. Hän kirgaj pečal'nojlla iänellä:
– Piäskö! Piäskö! Mejjan piällä napadittih Piratat, sejčas hyö mejdä sivotah i lykätäh mereh.

Piäskö laskeuduj hänen korablilla.
– Sivo korablin njokkah nuora, – ringahti hän, – a minä lennän i kučun kurret!

Minutan kuluttuo tuldih kurret.
– Älä piè pahua mièldä, douhturi Ajkibiè, – sanottih hyö. – Myö sejčas piästämmä sinun!

Douhturi sidoj nuoran korablin njokkah, kurret otettih nuorasta i ruvettih vedämäh korabliè èdeh päjn. Kurgiloja oli äjja; hyö lennettih ylen ravièh i veettih korabliè ičellä jalgeh. Korabli lendi kuin piili: douhturi pidi šliäppiä čto šliäppä èi pakkus vedeh.

Kačahtettih zvièrit tuaksi, a piratojn korabli mustièn pur'ehièn kera oli jiänyt loitoksi heistä.

– Passibo tejllä, kurret, sanoi douhturi. Työ piästittä meidä piratoista. Vain teidä èi olis ollut, meillä pidäs viruo meren poh'jalla.

Mindäh paettih rotat

Èi ollut kebièda kurgiloilla vediä ičellä jalgeh jugièda korabliè" Vähän aijan kuluttuo hyö muga väzyttih, čto čut' èi sorruttu mereh Sillojn hyö veettih korabli mittumah liènöy randah, prostiuvuttih douhturin kera i lennettih omalla suolla, missa èlettih.

Douhturi hätken vijpugti hejllä pajkkazella. I vdrug hän dogadi, kujn joga hänen korablin čupusta juostah iäre rotat, tojne tojzella jalgeh i hypitäh ojgièh randah.

Kojra Avva nägi rottiè i hyppäj hejllä jalgeh. No douhturi Ajkibiè ringuj:
– Avva, Avva, jarilleh! Èj sua!
Avvalla ylen äjjallä himojtti suaha razvaziè rottiè, no èt ni midä avuta! Pidi kuunnella. Hän vijputti hännällä i pahojssa mièlissä buristen, lähti iare.

Sijd douhturin luo juoksi yksi vanha rotta i sanoj hänellä:
– Passibo sinulla, douhturi Ajkibiè, čto sinä piästit mejjat tästä veren imijastä kojrasta. Tästä hyvästä minä sanon sinulla yhten tajnan: Tänä päjvänä sinun korabli uppuou. Muga! Èj mäne i kolmiè čuassuo, kujn se rubièu virumah meren poh'jalla.

Douhturi tabaj iččiè piästä.
– Mistä sinä tämän tijät – kyzyj hän rotalda.
– A vot mistä, – vastaj rotta. – Myö èlämmä alahana, korablin trjumassa, vajn čut' jiäviydyy korablin poh'jah hallelmus, kudamah tulou vezi, myö sen hallelmuksen näemmä ènnen kajkkiè. Èglen èhtäzellä mänen minä omah pezäh i näen, čto pezäh muga i tulou vezi. Nu, duumajčen, pidäy paeta iäre! Huomenna tämä korabli uppuou... Juokse i sinä, kuni èj ole myöhäjstä.
– Da, da! – ringahti douhturi. Mejllä pidäy sejčas že juosta korablista, èj ga yhtessä sen kera myö gi uppuomma! Zvièrit, minulla jalgeh! Terämbi! Terämbi!

Hän keräj korablilla omat vešit i ruttoh juoksi rannalla. Zvièrit, kijrehtettih hänellä jalgeh. Hätken hyö astuttih pesku-randua myöte i terväh kajkin väzyttih.

– Istuuvumma i lebäydymmä! – sanoj douhturi. – Duumajčemma, midä mejllä pidäy ruadua.
– Min go kajkeksi ijaksi myö tänne jiämmä? – sanoj Vejatungija i rubej itkemäh.

I kajkki zvièrit ruvettih itkemäh hänen kera, sentäh, čto kajkilla hejllä himoitti kiändyö jarilleh kodih.

No vdrug tuli piäsköj: – Douhturi! Douhturi! – ringuj hän. – Rodih suuri pahus. Sinun korablilla mändih piratat.

Douhturi hyppäj jallojlla.
– Midä hyö ruatah minun korablilla? – kyzyj hän.
– Hyö tahtotah kiskuo sen, – vastaj piäsköj. – Juokse terämbi i aja hejdä iäre.
– Èj, – sanoj douhturi muhelojttaen. – Ajua hejdä èj piè. Anna aetah minun korablilla. Parembi lähtemmä terämbi i otamma hejjan korablin. Lähtemmä i otamma piratojn korablin!

I douhturi lähti juoksemah randah. Hänellä jalgeh – Vejatungija i kajkki zvièrit.

Vot i Piratojn korabli. Sièlä èj ole ni yhtä hengiè. Kajkki piratat Ajkibièn korablilla.
– Hilljah, hilljah, älgiä šumikkua, – sanoj douhturi omilla zvièrilöjllä. – Piäzemmä hilljakkazin piratojn korablilla, čtobì ni ken èj nägis.

Pahus pahuolla jalgeh

Zvièrit hilljakkazin noustih korablilla, hilljakkazin noustettih pur'ehet i lähtièttih ajamah lainehiè myöte Piratat ni midä èi nähty.

Vdrug tapahtui suuri pahus. Dièlo oli siinä, čto počinpojga Hrju-Hrju kylmi. Sillä rodih čiäri Sillä samazella minutalla, konza douhturi tahtoj ajua sijriči piratojsta, čtobì hyö èj kuultas, Hrju-Hrju äjjallä hirnuj. I kerran, i tojzen, i kolmannen.

Piratat kuultih: ken liènöy hirnuu. Hyö juostih paluballa i nähtih, čto douhturi on ottanut hejjan korablin.
– Azetu! Azetu! – ringuttih hyö i lähtièttih ajamah hänellä jalgeh. Douhturi levitti pur'ehet. Vot-vot piratat suahah hänen. No korabli mänöy ièlleh i ièlleh päjn, i vähin vähäzin piratat ruvetah jiämäh hänestä.
– Ura! Myö olemma piässyöt! – ringuj douhturi.

No sjllä ajjalla mittune liènöy vanha piratta otti pistoletan i ambuj. Bul'ka puuttuj Vejatungijan ryndähih. Vejatungija raukka häjlähti i sorduj vedeh.
– Douhturi, douhturi! Avuta! Minä uppuon!
– Minä himossa sinun piästäzin, – ringuj hänellä douhturi, no vajn minä pidätännen oman korablin, mejdä sejčas že tavatah piratat.
– No minä uppuon, minä uppuon, minä sejčas uppuon! – ringuj Vejatungija veesta.

Midä oli ruattava? Douhturi laski pur'ehet, pidätti oman korablin i lykkäj Vejatungijalla nuoran. Vejatungija tabaj nuorasta hambahilla. Douhturi kerrassa nosti hänen paluballa, sidoj ruanan i uuvestah työndyj matkah.

No oli jo myöhä! Piratat aettih kajkilla pur'ehilla.

– Lopuksi se, tabuamma myö sinun! – kirruttih hyö. – I sinun i sinun zvièrit. Sièlä, sinun korablin mačtalla istuu hyvä sotkane, terväh myö sen žuarimma. Ha-ha! Tämä rojh magiè syömine! I poččizen myö seže žuarimma. Myö jo ammujn èmmä syönyt počin lihua! Tänä päjvänä èhtäzellä mejllä rojjah počin lihasta kotletat. Ho–ho-ho! A sinun, douhturi rajska, myö sivomma nuoralla i lykkiämmä mereh hambahikkazièn akulojn luo.

Hrju-Hrju kuuli nämä sanat i rubej itkemäh katkerilla kyynelillä:
– Gorja minä, gorja! – sanoj hän. – Minä èn tahto, čtobì minua žuarittas i syödäs piratat.

Avva tože itki: sillä oli žiäli douhturiè.
– Minä en tahto, čtobì händä lainattas akulat.

Douhturi spasittu

Vain tuukkaja Bumba èi pollästynnyt pirattoja. Se spokoino sanoi Avvalla i Hrju-Hrjulla:
– Gluupat työ, gluupat! Midä työ varuatta? Min go työ èttä tiija, čto se korabli, kudamalla aetah meilla jalgeh piratat, terväh lähtou meren poh'jah? Muistatta, midä sanoi rotta. Se sanoi, čto korabli tänä päjvänä nepremenno uppuou. Sih rodih leviè hallelmus, i se on täyzi vettä. A korablin kera yhtessä upotah i piratat! Midä bo on tejllä varata? Piratat upotah, a myö jiämmä kajkki tervehiksi.

No Hrju-Hrju itki vajn ièlleh.
– Kuni Piratat upotah, hyö èhtitäh žuariè i minun i Kikan, – sanoj hän.

Sillä välin piratat ujdih ajna lähemmäksi$. Paluballa ièllimäzenä sejzoj vanhin piratta, kudamua kučuttih Benalis. Hän vijputteli sabljalla i äjjallä ringuj:

– Èj sinä, obez'janojn douhturi, èj hätkiè jiänyt sinulla lièččiè obez'janoja! Terväh myö työnnämmä sinun kalojn i ruakojn luo. No kačo, èj gu sinua syödäs matkalla akulat!

Douhturi ringuj hänellä vastah:
– Vardojččiuvu, Benalis, èj gu syödäs akulat sinua iččiè! Sinun korablissa on hallelmus, i se terväh lähtöy poh'jah.
– Sinä kièlastelet! – ringuj Benalis. – Esli minun korabli uppuos, sijdä juostah iäre rotat!
– Rotat jo on ammujn juostu iäre, i terväh sinä omièn piratojn kera liènet meren poh'jalla.

Sijd vaste piratat dogadittih, čto korabli vähäzin pajnuu vedeh. Hyö ruvettih juoksendelemah palubua myöte, itkièttih i ruvettih ringumah:
– Spassikkua!

No ni ken èj tahtonut hejdä spasajja. Korabli ajna syvemmin pajnuj poh'jah. Terväh piratat očudiuvuttih veessä. Hyö bröyžettih lajnehissa i hejttämättä kirruttih:
– Avutakkua, avutakkua, myö uppuomma!

Benalis ujdi korablin luo, kudamalla oli douhturi i rubej nouvemah nuorua myöte paluballa. No kojra Avva irvisti hambahat i vihazesti sanoj: "R-r-r!" Hän pöllästyksestä ringahti i pystyspäjn lendi mereh.
– Avutakkua! – ringuj hän. – Spassikkua! Vejakkiä minua veestä!

Akulat

Vdrug meren Pinnalla ozuttauvuttih akulat, suuret i strašnojt kalat, terävièn hambahièn kera i levièsti avattulojn suulojn kera. Nähtih piratat, čto hejh päjn ujjah akulat, hyö äjjallä pöllästyttih. No akulat ujdih sijriči. Suamoj suurin akula ujdi douhturin luo, nosti nenän veestä i kyzyj:
– Sanokkua, olgua hyvät, työ go oletta tièdone douhturi Aikibiè, kudama lièččiy zvièrilöja i linduloja?
– Da, – vastaj douhturi. – Minua kučutah Ajkibiè.
– Ylen hyvä, – sanoj akula. – Minä ruadi olen tejdä nägemäh. Myö kuulimma tejstä äjjan hyviä. A ket ollah nämä ihmizet, kudamat ujellah korablin ymbäri?
– Net ollah piratat, – sanoj douhturi. – Hyö tahtottih upottua minua i syyvä kajkki minun zvièrit.
– O, – sanoj akula, ettägo tahto työ, čtobì myö lajnuazimma nämiè pahoja razbojnièkkoja? Sanokkua vajn yksi sana, i myö lajnuamma hejjat.
– Èn, anna hyö èletäh! – sanoj douhturi. – No nakažiè hejdä pidäy. Olguatta hyvät, tuoguatta minun luo glavnoj piratta, Benalis.
– Hyvä! – vastaj akula, ujdi Benalisan luo, tabaj hänen jallasta i vedi korablin luo.
– Vot midä, Benalis, – sanoj piratalla douhturi. – Sinä olit ylen paha ihmine. Sinä kiskojt i upotit korabliloja, sinä tapojt morjakkoja. Maksau vajn minulla sanuo yksi sana, i akulat lajnatah sinun. Se, požualuj, èj olis paha. No minulla on ylen žiäli sinua. Anna sana, čto sinä muutut tojzeksi ihmizeksi i minä sanon akulojlla, čtobì hyö èj lajnattas sinua.
– Midä bo minulla pidäy ruadua? – kyzyj Benalis, iče varajtessah kaččou akulah päjn, kudama jo avaj suun i oli valmis lajnuamah händä.
– Lope kiskonda i varastukset! – sanoj douhturi. – Älä upota korabliloja. Hejtä ihmizièn tapanda. I ottavu mittumah tahto ruadoh.
– Mittumah ruadoh? – kyzyj Benalis. – Minä hän èn ole opastunnut ni mih. Minä vajn i maltan, čto kiskuo.
– Ujja rannalla, – sanoj douhturi, i luai rannalla hyvä sadu. Anna sijnä savussa kazvetah juablokat, grušat, bananat, kokosovojt orehat, i finikat, i dìnjat, i vinogradat i arbuzat. Čtobì joga morjakka, kudama puuttuu tällä rannalla, vojs i otdohniè, i syyvä, i kuunella linduloin pajoloida.

Benalis kajkki valgoni i buuristuj.
– Značit sinä tahtot, čtobì minä rodiuvuzin mittumaksi tahto sadovnièkaksi?
– Da, – vastaj douhturi. – Äjjiä parembi on olla sadovnikkana, mi gu olla pirattana i varrastajana. Nu, sano terämbi: tahtot go sinä ottavuo ruadoh?
– Èn! Èn tahto minä hälistä mittumièn liènöy dìnjojn kera.

No vajn hän kačahti akulah, kačahti sen suurih terävih hambahih i hän kijrehesti sanoj:
– Olen soglasnoj... da, da – hyvä... minä olen soglasnoj...
– I mujsta, – sanoj hänellä douhturi: – esli sinä kiskot libo tapat hot' yhten ihmizen, minä kerrassa sen tijjustan, sentäh, čto minun luo lennetäh kanarejkat i sanotah kajkki sinun pahuot.

Sen jallestä douhturi sanoj akulojlla:
– Passibo tejllä, druz'jat, tejjan vernojsta službasta. No älgiä vajn koskekkua pirattoja, olgua hyvät. Anna hyö ujjah rannalla i anna hyö rodiuvutah hyviksi ihmiziksi.

Piratat ujettih rannalla i kerrassa ruvettih ruadamah, a douhturi levitti pur'ehet i ajoi avonaizeh mereh. Korablilla kajkin oldih ruadi, čto piästih pahojsta piratojsta.

Vanhat prijateljat

Ujettih hyö hätki i èrähièn päjvièn kuluttuo, kuultih, čto ken liène kirguu:
– Bèon! Bèon! Baravèn! Bavèn!
Zvièrilöjn kièlellä se tulou:
Douhturi, douhturi, azeta rma korabli!

Douhturi laski pur'ehet. Korabli azettuj i kajkki nähtih popugajjan Karudon. Se bojkosti lendi meren piällä.
– Karudo?! Se olet sinä? – ringuj douhturi. – Kujn minä olen ruadi nägemäh sinua! Lennä, lennä tänne!

Karudo lendi korabljan luo, istuuduj korgièlla mačtalla i ringahti:
– Kačahtas vajn, ken ujdau minulla jalgeh!

Douhturi kačahti mereh i nägi, kujn lojttuo merdä myöte ujdau Krokodila. A Krokodilan sellässä istuu obez'jana Čiči. Se vijputtau pal'man varbazella i nagrau.

Douhturi kerrassa azetti korablin Krokodilalla i Čičilla vastah i laski hejllä korablista nuoran. Hyö noustih nuorua myöte korablilla, mändih douhturin luo i ruvettih njoppimah händä huulih, rožih, pardah i silmih.

– Kujn työ okažiuvujtta keskellä merdä? – kyzyj hejldä douhturi. Hän oli ylen ruadi, čto vastaj èndiziè prijateljoja.

Ah, douhturi! sanoj Krokodila. – Mejllä oli ylen suuri igävä, ilmajn sinua mejjan Afrikassa! Igävä oli ilmajn Avvua, ilmajn Kikua, ilmajn Bumbua, ilmajn armasta Hrju-Hrjuda! Mejllä muga himotti kiändyö sinun kodih, missä škuapassa eletäh oravat, divanalla eläy joža, a kamodassa – janö pojgazièn kera. Myö rešijmmä jattiä Afrikan, ujdua kajkista okeanojsta i meristä piäliči, ujdua sinun linnah suate i azettuo ijaksi sinun luo.
– Ura! – ringuj douhturi.
– Ura! – ringuj Bumba.
– Ura! – ringuttih kajkki zvièrit.

A jallestä otettih tojne tojsta käzistä i ruvettih pljaššimäh mačtan ymbäri:

    Šita-rita, tita drita!
    Šivandza, šivanda!
    Douhturiè Ajkibièdä
    Myö èmmä jatä ni konza!

Yksi vajn obez'jana Čiči istuj bokassa i pitkästi hengästeliydyj.
– Midä on sinun kera? – kyzyj Vejatungija.
– Ah, minä juohatin vihazen Varvojn. Uuvestah hän rubièu obidimah i muokkuamah mejdä.
– Alä varua! – ringahti Vejatungija.
– Varvojda jo èj ole mejjan koissa. Minä lykkäjn hänen mereh, i nyt hän èläy yksinäjzellä suarella.
– Suarella, missä ni ken èj èlä?
– Da!

Kajkki ihastuttih – i Čiči i Krokodila i Karudo: Varvoj èläy yksin suarella!
– Èläkkäh Vejatungija! – ringuttih hyö i uuvestah ruvettih Pljaššimäh:

    Šivandarvojd, šivandarvojda,
    Funduklejm i dunduklejm!
    Hyvä on gu èulo Varvojda, 
    Hänettäh on Besselemb!

Vejatungija ihastuksissa kumarduj kahtella piällä, molemmat sen suut muhelojtettih.

Loppu sana

redaktsijan puolesta

Muudamiè vuoziè tagaperin sluččivuj sen mojne kumma: kaksi pisateljua, èläessä èri sijojlla muailmassa, sočinittih yhten mojne suarna yhtestä ihmizestä. Yksi pisatelja èli okeanan tagua, Amerikassa, a tojne – mejllä SSSR:ssä, Leningradassa. Yhtä kučuttih G'ju Lofting, a tojsta – Kornej Čukovskij. Tojne tojsta hyö ni konza èj nähty i daže èj tiètty tojne tojzesta. Yksi kirjutti venäjaksi, a tojne anglijskojlla kièlellä, yksi kir'jutti stihojlla, a tojne prozalla. No suarnat hejllä tuldih yhtenmojziksi, sentäh, čto molemmissa suarnojssa oli yksi že se geroja: dobroj douhturi, kudama lièččiy zvièrilöja. Čukovskij omalla gerojalla andoj nimen Ajkibiè, a G'ju Lofting andoj hänellä nimen Dulittl. No, konečno, Ajkibiè i dulittl, ollah tovessah, yksi se samane ihmine. Čukovskojn suarnat douhturista Ajkibièstä ("Barmalej" i "Limpopo") hyvin tunnettuja sovetskolojlla lapsilla. A G'ju Loftingan suarnat douhturista Dulittlesta tähä suate èj vièlä hejllä olla tunnettuja. I Čukovskoj rešši pereskažiè sen sovetskolojlla lapsilla. No pereskaži hän omah mastih: nimen douhturi Dulittl muutti Ajkibièksi i lizäksi ičestä lizäj mojziè priključenièloja mittumiè èj ollut G'ju Loftingan knijgassa. I daže sih suarnah lizäj oman Barmalejan.